fictie

« afval | no picture please | de tuinkabouter »

Fictie

Ik hou niet van fictie, zegt Anna tegen de professor die tegen haar zegt dat er aan haar geen wetenschapper verloren is gegaan en dat ze maar beter stukjes kan gaan schrijven.

Ik hou niet van fictie, zegt Anna.

Ze heeft zelden zo’n verbaasde blik gezien.

Ik wel, zegt de professor, ik hou heel erg van fictie.

Ze begrijpt haar niet. Goede fictie, echt goede fictie is de waarheid liegen, geen maker, geen schrijver, geen kunstenaar die je dat hoeft uit te leggen. En elke kunstenaar weet hoe zwaar het is, de waarheid liegen. Het gaat immers om eigen ervaring, het kan alleen maar gaan om eigen ervaring. Doormaken, ondergaan en omzetten in een vorm, dat is de kunst.

De waarheid liegen, daar gaat het om.

Anna is tot nu toe geen wetenschapper tegengekomen die dat echt begrijpt.

De waarheid liegen, daar gaat het om.

Hoe moet je dat uitleggen.

Ze luistert ondertussen naar het lied de Twaalf Rovers in een versie van André Rieu en de Maastreechter Staar. Het lied is een Russchisch melancholisch lied. Het is melancholisch en past heel goed bij de Anna’s huidige stemming; melancholisch. Ze draait het keer op keer, dagen lang en zingt het mee. Dat is haar remedie tegen sombere stemmingen.

Zing, Anna, zing.

Haar professor doet onderzoek naar ‘Het geheim van André Rieu’. Het geheim van zijn succes ligt volgens haar in de ‘festivalizering van de maatschappij’. Het heeft te maken met nostalgie en niet met kitsch.

Het is niet zozeer vanwege de tekst waarom ze dit Russiche liedlied meezingt. Twaalf Rovers waarvan er één tot inkeer komt, in het klooster gaat en God en de mens ging dienen. Het is de melodie. Het is de melodie. En het mooiste stukje in het lied – elk lied heeft een mooiste stukje – zijn maar een paar klanken, een paar noten, een soort melodieuze jammerklacht. In een documentaire over André Rieu – er zijn meer mensen die onderzoek doen naar het geheim van zijn succes – wordt hem gevraagd of hij een goed violist is. Hij antwoordt, ja dat ben ik; ik kan goed melodieën spelen.

Hij vertelt ook over zijn vader. Bitterzoet. Mijn vader dacht dat hij thuis ook nog de dirigent was, zegt Rieu.

Wat zegt de professor die onderzoek doet naar André Rieu over nostalgie en kitsch?

Heimwee, Fernweh.

Dat zijn concepten. In de wetenschap onderzoek je concepten en gebruik je concepten om verschijnselen te verklaren. Anna heeft grote moeite met dit abstracte denken. Is dat de reden waarom ze niet in staat gedacht wordt een proefschrift te schrijven?

Je denkt als een fotograaf, zegt de professor.

Dat is een voorbarige conclusie, vind Anna.

Het is dezelfde professor die haar geleerd heeft dat je in de wetenschap niet te snel conclusies moet trekken.

Abstract denken wordt als een teken van intelligentie gezien.

Vind je mij een intellectueel, vraagt Anna aan de schilder.

Nee, zegt de schilder. Jij weet niet eens wat wetenschap is.

Dat wist ze inderdaad niet voordat ze ging studeren. Voordat ze ging studeren vroeg ze zich bijvoorbeeld af wat er toch bedoeld werd als er in de krant geschreven werd ‘de Verlichting is nog niet voltooid’. Ze had een vaag begrip er van en wist dat het niets met lampen te maken had. Zo letterlijk dacht ze nu ook weer niet.

anna

de tuinkabouter

« fictie | no picture please | 1.3. handen schilderen »

De tuinkabouter

Ik denk niet dat je het kan, zegt de professor met een lachje. Dit is niet de spectaculaire openingszin die Anna in gedachten heeft voor haar verhaal. Een openingszin is belangrijk in een verhaal.  

Dat ze gaat promoveren op de tuinkabouter, zegt Anna. Dat was de openingszin die ze in gedachten had. 
Dat kan niet, zegt de schilder. De schilder heeft grijs haar en een chronisch droevig gezicht, hij is ouder dan Anna, de vrouw die eeuwig kind gebleven lijkt. 

Ik ga promoveren op de tuinkabouter, zegt Anna. 
Dat kan niet, zegt de schilder. Je bent zelf een tuinkabouter. 

Je kan op elk onderwerp promoveren, lacht de professor bij wie Anna op gesprek is om de mogelijkheden te bespreken. Op de tuinkabouter of op pluchen knuffels, dat kan, de professor betwijfelt of Anna het kan, dat is het probleem. Anna loopt de houten trap op richting kamer van de professor. Ze moet wachten, professoren hebben het altijd druk. Ze plannen hun aganda’s vol van minuut tot minuut. Een afspraak duurt een uur maximaal. Na een uur, de volgende afspraak. Na een tijdje ontwikkel je een gevoel hoe lang een uur duurt zonder op de klok te kijken. Een uur nooit langer en liefst korter. Anna staart uit het raam. Ze ziet de tuin, de klaslokalen en de voormalige gymzaal die nu als collegezaal in gebruik is. Het zal de laatste keer zijn dat ze er komt. Na vier jaar studeren en een jaar lang proberen een onderzoeksvoorstel te schrijven voor haar docterstitel gaat de professor haar uitleggen dat ze het niet kan. Je kan op elk onderwerp promoveren als je het kan. De professor denk niet dat ze het kan en wil haar niet langer begeleiden. 
Jij hebt geen zitvlees, zegt ze. 
Jij maakt geen enkele gedachte af, zegt ze. 
Je verhalen meanderen, zegt ze, er komt geen einde aan. 
Je moet ook eens een verhaal afmaken. Als je er alleen maar over blijft denken in je hoofd, dan blijft het magisch en prachtig. Als het eenmaal op papier staat dan is het heel gewoon. Als je nooit iets opschrijft, ja dan... Je moet doelen stellen, zegt de professor. Schrijf gewoon dat boek, want promoveren, ik denk niet dat je dat kan. 

Ik ga een boek schrijven, zegt Anna tegen de schilder. Een boek over een proefschrift dat nooit geschreven werd. 
Het is toch geen verkapte poging om alsnog te promoveren, vraagt de schilder die haar langer kent dan vandaag. 
We’ll see, zegt Anna. Waarom begin je geen weblog heeft de professor gezegd die medelijden met Anna heeft en haar probeert te helpen een doel te vinden. Anna knikt, ze heeft al jaren een weblog, maar een professor spreek je niet tegen. Een professor kijk je dom aan en je knikt ja,ja. Ze heeft al jaren een weblog.

De welkomstekst is: 
welkom op de weblog, 
van Anna no picture 
na twintig jaar theatervormgeving, setdressing, beeldbewerking en fotografie 
It is time for a change. 
een studie... arts and social sciences 
op dit blog een verslag naast studie en werk vind u hier snapshots hotspots, klein leed en dat ene detail dat opvalt... 

na drie jaar arts and social sciences... en een master Artistic Research op weg naar...? 

ze scheepten zich in voor een mentale tocht, die in het kleine, het specifieke en het particuliere naar oorzaken zoekt... 
een verslag 
welkom 

Dat heeft ze geschreven vijf jaar geleden vlak voor het begin van haar studie. En ze is al ruim een jaar klaar met haar studie en is op weg naar...? Ze weet het niet. Anna weet niet waar ze naar op weg is. Zou de professor gelijk hebben dat ze geen doel heeft. En de dingen niet afmaakt. Ze er aan begonnen aan het verhaal. Op haar weblog leest ze het terug. 

Dit is het begin van een langzaam verhaal. Een verhaal voor mensen met geduld. Het begint vandaag maar had op elke andere dag kunnen beginnen, het begint met een kunstwerk, ook dat is toeval, maar toeval bestaat niet. Hoe het verhaal eindigt vertelt de geschiedenis niet. Wie op voorhand de geschiedenis wil kennen moet weten dat in voltooiing zich de dood aftekent, het is maar dat u het weet. Dit heeft ze geschreven op 19.11.12., het is nu 26.10.13 en de professor zegt tegen haar dat ze geen doel heeft, de dingen niet afmaakt en ‘het niet kan’. Waarom is ze op 19 november 2012 een verhaal begonnen dat ze nooit heeft afgemaakt? Omdat ‘in de voltooing zich de dood aftekent?’. En wat betekent dat dat? 

Mensen met geduld, ze is er op de universiteit niet veel tegen gekomen. Veel ongeduldige mensen. Zou dat een eigenschap van slimme mensen zijn dat ze erg ongeduldig zijn? Vandaag heeft de professor tegen haar gezegd dat er aan haar geen wetenschapper verloren is gegaan, dat ze beter stukjes kan gaan schrijven dan wetenschap beoefenen. De stukjes die Anna schrijft vind de professor grappig. Ze moet er om grinniken. De waarheid liegen, is de titel van een boek van Simon Carmiggelt. Hij schreef dagelijkse columns in het Parool. ‘Stukkies’ noemde hij ze zelf. Hij maakte mensen aan het lachen met zijn stukjes. Ze had de professor proberen uit te leggen wat dat is, de waarheid liegen. Ze begrijpt haar niet.

anna

op een fiets zonder zadel fietsen

« foto's heiligdomsvaart.... | no picture please | een sterke voorkeur voor poep... »

Loop met lief op roze zaterdag door Groningen...kijk naar in roze kleren geklede same-sex-couples...luister naar muziek op de Grote Markt...de band is gekleed in roze pakjes...zie politieagenten wachtend op de start van een stoet...man-man-stellen-agenten en vrouw-vrouw-stellen-agenten in gala-uniform...zie later op de dag een vrouw-vrouw-stel? van de bereden politietoezicht houden op de roze zaterdag, een jaarlijks openlijk en landelijk treffen van holobi's of LGBT's, de Engelse afkorting van Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender.

Roze Zaterdag als jaarlijks georganiseerde themadag, evenement, demonstratie, parade of feest heeft naast ontmoeting en zichtbaarheid ook een emancipatie-aspect en politiek karakter. Door mee te doen aan Roze Zaterdag willen mensen (holobi's en anderen) tonen, dat ze trots zijn op deze levenstijl of hun activisme dan wel solidariteit ermee betonen (Wikipedia).

Op de Vismarkt twee vrouwen van de bereden politie, hoog gezeten op hun paard...er is muziek er lopen mensen gekleed in roze kleren, de sfeer is gemoedelijk. De twee paarden hebben een subtiele roze bandage om hun benen. Mensen aaien de politie-paarden. Er is meer politie, ze zijn te voet, de politie-agenten dragen fluoriderende gele hesjes. Ze praten met hun op paard gezeten collega's en lopen weer verder.

Maar ik ben in gezelschap van mijn lief...niet de aanwezigheid van zoveel politie valt hem op, maar de schoonheid van de paarden waarop ze zitten. Hij, de schilder wijst me op de schoonheid van de vacht van de paarden, kijk dan, zegt hij, kijk die verschillende tinten grijs, dat komt door de dikte van de vacht, daardoor komt dat. Eerder op die dag heeft de schilder getekend. Thema, de lelijkheid van het leven, dat bestaat ook namelijk. De schilder heeft getekend met potloden. Hardheid 5B. Hardheid 5B is het potlood dat het meest geschikt is om verschillende soorten grijs te maken.

Op weg naar huis praten we over een krantenbericht, agenten die protesteren over hun gedwongen overplaatsing naar de dierenpolitie. Animal cops. Ik begrijp dat wel, zegt lief, er komen geen agenten bij.... Het gesprek wordt onderbroken door een jong jongetje die langszij is gefietst. Hij hijgt, stapt van zijn fiets af en vraagt: Hebben jullie iemand voorbij zien fietsen op een fiets zonder zadel? Het eenvoudige antwoord is, nee en het jongetje kijkt me teleurgesteld aan. Ik kijk in zijn jonge, bolle gezichtje met sproetjes. Wat is er gebeurd dan, vraag ik aan het jongetje. De fiets van zijn vader is gestolen, zegt het jongetje. Alleen het zadel hing nog aan het slot en nu is hij op jacht naar de fietsendief. Niemand gezien op een fiets zonder zadel. Het jongetje vloekt een jongetjes-vloek en fietst weer terug naar de Markt.

En dan in de verte een fietser. Hij fietst op een fiets zonder zadel. Hij zit op de bagagedrager. Hij stopt naast een rijtje gestalde fietsen op de stoep, wrikt aan een paar zadels totdat hij er één los krijgt op zijn zadel-loze fiets plaatst en wegrijdt... In de tussentijd kijk ik om me heen, omstanders doen alsof ze het niet zien, voorbijgangers die ik om hulp vraag negeren me, het jongetje is weg, de Markt met de politieagenten is te ver. De man kan rustig zijn fiets en zadel stelen.

Loop langs de zadeloze fiets. Waar hadden we het over, vraag ik aan de schilder. Animal cops. Oh, ja. Animal cops zijn er om honden en katjes of paarden te redden. De dieren die gered worden zijn dieren die mensen liever niet opeten. De andere dieren, de op-eet dieren daar is geen politie voor, omdat het op-eet dieren zijn begrijp je. De op-eet dieren worden op de barbecue aangeboden aan politici door de bio-industrie zodat de politie alleen de aai-dieren redt en niet de dieren die voor de op-eet-industrie bestemd zijn.

Weer thuis log ik in op de site van de universiteit. Eerst lees ik het verkeerd. Eerst lees ik dat psychotherapie toch zijn goede kanten heeft, maar dat staat er niet. Er staat dat psychopathie ook goede kanten heeft en dat is wat anders.

Succesvolle psychopaten: gevoelloos, genadeloos, arrogant en onverschrokken, maar dankzij een superieure zelfcontrole en nauwgezetheid toch in het bezit van hoge en leidinggevende posities in bedrijven en instellingen. Bestaan ze? De Amerikaanse hoogleraar Psychologie Scott Lilienfeld zal op 6 juli in Maastricht resultaten presenteren van onderzoek waaruit blijkt dat een belangrijk facet van psychopathie, onverschrokkenheid of lef, functioneel kan zijn in het sociale verkeer, waardoor op korte termijn successen kunnen worden geboekt. Met andere woorden, psychopathie heeft niet alleen slechte kanten. Of dit op de lange termijn functioneel blijft, is onderwerp van wetenschappelijke controverse (29 juni 2011, Eleum).

Daar houden ze zich mee bezig op de universiteit, aantonen dat psychopathie ook zijn goede kanten heeft. Ze pakken het goed aan, dat moet ik toegeven. In het geval de volgende psychopaat aan de macht komt is het in elk geval wetenschappelijk onderbouwd en goed gekeurd...

Anna

Anna No Picture BA, 5 juli 2011

anna

naakte waarheid

Wat betekent die foto, vraagt de Turkse eigenaar van de buurtsuper Buurman.
Hij wijst op een foto van een brandend flatgebouw. Er is een sportvliegtuigje in een appartementencomplex gevlogen in de Upper East Side in NY. Bullent spreekt weinig Nederlands en kan de krant niet lezen. Hij runt twee buurtwinkels. Elke dag open van acht tot tien uur 's avonds. Alleen op zondagochtend neemt hij vrij. Bullent is intelligent maar het Nederlands leren schiet er bij in.
Al weken zeur ik aan zijn hoofd dat hij een nieuwe bril moet kopen. Hij heeft hoofdpijn. Zijn bril is stuk.
Wanneer ik kopen bril. Ik geen tijd, zegt hij.
Wat betekent die foto, vraagt Bullent. In Turkije een bus, PKK, beschieten een bus. Ik zie wat er gebeurt. De dag erna in krant. Niet wat ik gezien heb. Ander verhaal. Niet geloven wat er in krant staat.
Bullent heeft in het Turkse leger gezeten. Wat hij precies gezien heeft die dag en wat er verkeerd in de kranten gekomen is, kan ik niet verstaan. Hij zegt niet klakkeloos te geloven wat de kranten schrijven.

De auteur van Confronting the Evidence beweert de waarheid te onthullen over 9/11. What really happened.
Bij Ground Zero staan nog elke dag demonstranten die beweren dat 9/11 een conspiricy is. Ze schreeuwen. 9/11 was an inside job. De manier waarop de torens zijn ingestort. De auteur beweert dat het instorten zoveel fijn stof heeft opgeleverd dat kan alleen maar ontstaan bij een gecontroleerde demolition. Dat zou betekenen dat de torens zijn opgeblazen en met hulp van explosieven zijn ingestort.
Twee kantoorgebouwen laten instorten om een oorlog te kunnen beginnen om een oliepijpleiding in Afghanistan veilig te stellen?

Probeer in de trein de memoires van Fara Diba lezen. Fara Diba, keizerin van Iran totdat de ayatollah Khomeini de macht in Iran overnam. Een stem op het perron... mevrouw, ik noteer het treinstel en in Eindhoven zal iemand u opwachten.
Eindhoven. Terug in de werkelijkheid. Een mevrouw komt het treinstel binnen en kijkt me aan alsof ik haar beste vriendin ben. Het is nog een uur reizen naar Eindhoven en deze mevrouw heeft mij uitgekozen als gezelschap.
Ze legt haar stok dwars over de stoelen voor haar neer. Als ze mijn rollator maar niet meenemen, zegt ze bezorgd.
Ik leg het leven van Fara Diba in Iran opzij en concentreer me op de mevrouw. Ze heeft hulp gekregen bij het instappen in de trein door een medewerker van de spoorwegen in een groen vestje en nu staat haar rollator onbeheerd in het halletje. Ze is geopereerd aan haar hart en kan niet goed lopen. Ze is naar een begrafenis geweest van een goede vriend.
Daar kan je niet van wegblijven, zegt ze. Als het even kan moet je naar een begrafenis gaan. Ik weet hoe het is. Mijn man is tien jaar geleden overleden. Ik weet hoe het is. Oud worden. Dood gaan aan kanker. Het is niet fraai, doodgaan. Dat zou mooier kunnen. Ik heb twee nieuwe heupen en een nieuwe hartklep. Zolang het nog kan blijf ik reizen. De mevrouw met de nieuwe heupen vertelt over haar reizen en bijzondere ontmoetingen. Nu gaat ze op cruise. Ik vraag of ze op het dek naar mooie mannen gaat kijken.
Op een cruise zijn alleen maar oude mensen, zegt de mevrouw. Dat doen jonge mensen niet, op cruise gaan. Ik ga me amuseren. Ik hoef niet meer aan de man. De mannen van mijn generatie, die willen geen vrouw, die willen een moeder.
In Eindhoven til ik de rollator uit de trein, de man met het groene hesje heeft het goede treinstel nog niet gevonden. De mevrouw zwaait. Ik voel me oud, zij vindt me jong.

In de voorstelling Hemel boven Berlijn figureren oude mensen. Een engel wil mens worden en de tijd ervaren. Mensen ervaren de tijd. Een Engel niet. Esoterici beweren dat Engelen energie zijn met een hoge trillingsfrequentie. Om te materialiseren moet de trillingsfrequentie omlaag. Materie met een lage trillingsfrequentie is niet stabiel. Het rot. Het roest. Het smelt. Het vergaat. Het wordt oud.
In de voorstelling Hemel boven Berlijn spelen oude mensen. Decorontwerper André Joosten maakt het beeld. Hij laat fijn zand uit de hemel neerdalen, van onderen belicht, waardoor het ijle zuilen worden, zandlopers. Voor engelen eeuwig stromende tijd, voor ons langzaam verstuivende levensminuten [Wilfred Takken NRC]
Het zand stroomt in een verontrustend tempo naar beneden. Niet zo snel. Niet zo snel oud worden.

Zet de computer aan. Vijftien portretten van hoogleraren. Het zijn illustraties voor een wetenschappelijk boek. De afbeeldingen moeten gecorrigeerd en druk-klaar gemaakt worden.
Kijk naar de foto's van de wetenschappers. Een blik op een gezicht is vluchtig. Een foto van een gezicht legt een moment vast. Een foto afgedrukt in een boek krijgt eeuwigheidwaarde. Bekijk de foto's. De fotograaf heeft scherpe foto's gemaakt. Genadeloze foto's.
De wetenschappers zijn mannen. Niet de jongste mannen. Wisten ze dat ze die dag gefotografeerd zouden worden?
Foto's bewerken van portretten is intiem werk. Ik zie puistjes, bultjes, pigmentvlekken, weerbarstige neus- en wenkbrauw-haren, mee-eters. Zoom in op half geschoren mannenwangen. Zie dat wetenschapper X een strontje onder zijn linkeroog heeft en dat wetenschapper Y zijn bril niet gepoetst heeft en dat wetenschapper Z slechte tanden heeft. Een foto is een momentopname. Het puistje dat vandaag de wang siert is morgen verdwenen. Haal het puistje weg. Knip haartjes uit neuzen. Verwijder ouderdoms-vlekjes.
Zet de tijd even stil.
Heleen van Royen gaat naakt poseren in de Playboy samen met haar man. Mijn fotograaf houdt niet van Photoshoppen, zegt ze in een interview. Mijn lijf ziet er goed uit. Geen ontsierende snor-haartjes. Poriën zo fijn dat er niks in kan groeien.
Inzoomen op de naakte waarheid is onthutsend ook bij Heleen en als niet bij haar dan wel bij haar man. Ik hoef ze niet te zien, de haren op de billen van Ton. Het is voor Heleen te hopen dat haar fotograaf het licht zal dempen, de flits zal frosten en de lens zal blurren.
Zoom in op verdichte materie en je ziet het verval. De tijd loopt.




15 oktober 2006